1. Obszar dostępności dojścia do obiektów oświatowych 

Spis treści

1.1 Lokalizacja obiektów szkoły

1.1.1 Lokalizacja obiektów szkoły uwzględnia:

  1. bezpieczeństwo uczniów na trasie dom-szkoła, tj. trasę z możliwie najmniejszą liczbą miejsc krzyżowania się komunikacji pieszej z kołową, przeszkód i utrudnień terenowych,
  2. jak najmniejszą odległość do przystanków komunikacji zbiorowej.

1.2 Zagospodarowanie terenu szkoły

1.2.1 Na działce szkolnej komunikacja kołowa zaplanowana jest w taki sposób, by zapewnić bezpieczne warunki do poruszania się uczniów. W tym celu można:

  1. wprowadzić wyraźny podział przestrzeni na komunikację pieszą
    i transport kołowy, tak aby trasy te nie krzyżowały się ze sobą i były od siebie oddalone,
  2. odizolować ciąg pieszy od jezdnego poprzez wprowadzenie bariery, która zapewni widoczność uczestników ruchu i bezpieczeństwo dla osób słabowidzących i niewidomych, np. otuliny zieleni 1 [patrz Rysunek 1].

1.2.2 W przypadku, gdy nie ma możliwości wprowadzenia w/w rozwiązań, na posadzkach stosuje się różnorodne kolory i materiały, symbolicznie oddzielające ruch pieszy od kołowego 2.

Ciąg pieszy oddzielony od komunikacji kołowej otuliną zieleni
Rysunek 1. Ciąg pieszy oddzielony od komunikacji kołowej otuliną zieleni [fot. Marek Wysocki]

1.3 Furtka wejściowa na teren szkoły

1.3.1 Jeżeli działka szkolna jest ogrodzona, furtka umożliwia dostęp osobom poruszającym się na wózkach (RMI WTB § 42 ust. 2), tj.:

  1. szerokość furtki wynosi minimum 90 cm,
  2. furtka otwiera się przynajmniej pod kątem 90 stopni.

1.4 Ciągi piesze na dojściu do obiektów szkoły

1.4.1 Ciągi piesze zapewniają samodzielność poruszania się osobom z ograniczoną mobilnością i percepcją oraz uwzględniają bezpieczeństwo poruszania się użytkowników, w tym m. in.:

  1. trasę wolną od przeszkód3 o szerokości min.1,8 m4 (zalecane 2,0 m5),
  2. równą nawierzchnię  (zakazane jest stosowanie nawierzchni ażurowych i szutrowych),
  3. poprawne oświetlenie.

1.4.2 Zagospodarowanie terenu podkreśla dojście do budynku – ciągi piesze mają wyraźną granicę, wyczuwalną również przez osoby niewidome, poruszające się z białą laską – tzw. naturalne linie kierunkowe, wyznaczane poprzez zastosowanie obrzeża chodnika (krawężnik, cokół ogrodzenia lub budynku) [patrz: rysunek 2], zmiany faktury nawierzchni lub jej rodzaju (np. trawnik – kostka betonowa – podest drewniany).

Przykład kształtowania ciągów komunikacyjnych
Rysunek 2. Przykład kształtowania ciągów komunikacyjnych [fot. Natalia Ratajczak-Szponik]

1.4.3 W przypadku, gdy ciąg pieszy prowadzący do szkoły jest szerszy niż 4,0 m lub zaprojektowany jest plac przedwejściowy, stosuje się system fakturowy (FON), prowadzący do wejścia głównego do budynku.

1.4.4 Trasa wolna od przeszkód jest tą samą trasą dla wszystkich użytkowników, tj. zapewnia osobom ze szczególnymi potrzebami ten sam sposób dotarcia do wejść dostępnych na równych prawach z innymi użytkownikami.

1.4.5 Jeżeli na trasie dojścia do obiektu istnieje konieczność zastosowania schodów terenowych i pochylni, rozwiązania te wykonane są zgodnie z wytycznymi wskazanymi w punktach 3.2.1 i 3.2.2.

1.5 Plac przedwejściowy

1.5.1 Przy wejściu do budynku znajduje się “plac przedwejściowy”, w obrębie którego zlokalizowane są takie elementy jak siedziska i stojaki na rowery.

1.5.2 Elementy znajdujące się na placu ustawione są poza trasą wolną od przeszkód, aby nie blokowały dojść do budynku i nie stanowiły zagrożenia dla uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnościami6.

1.5.3 Przy budynkach istniejących, nieposiadających placu przedwejściowego, elementy małej architektury znajdują się poza trasą wolną od przeszkód.

1.5.4 Na placach przedwejściowych i ciągach pieszych o szerokości większej niż 4,0 m na dojściu do obiektu szkoły stosuje się system oznaczeń fakturowych.

1.6 Strefa parkingów

1.6.1 Zagospodarowanie terenu zapewnia możliwość podjechania pojazdów (osobowego i specjalnego) pod wejście główne lub inne dostosowane dla osób z niepełnosprawnościami (OzN), tak aby umożliwić dowiezienie dziecka z niepełnosprawnością bezpośrednio do wejścia do budynku [patrz: rysunek 3].

1.6.2 Na działce szkolnej lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się miejsca parkingowe przeznaczone dla OzN w liczbie:

  1. przy szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych – 4% wszystkich stanowisk postojowych, nie mniej niż 1,
  2. przy szkołach specjalnych – 8% ogółu miejsc parkingowych, nie mniej niż 2.
Przykład usytuowania i zaaranżowania strefy czasowego postoju przy wejściu do budynku
Rysunek 3. Przykład usytuowania i zaaranżowania strefy czasowego postoju przy wejściu do budynku [fot. Natalia Ratajczak-Szponik]

1.6.3 Miejsce postojowe dla OzN wyznaczone jest w odległości do 10 metrów od wejścia dostępnego. W przypadku trudnych warunków terenowych odległość ta wynosi nie więcej niż 50 m.

1.6.4 Powierzchnię miejsca parkingowego dla OzN stanowi nawierzchnia twarda ulepszona – pełna i równa (np. z kostki kamiennej, klinkieru, betonu, płyt kamienno-betonowych lub bitumu/asfaltu). Zabrania się stosowania materiałów ażurowych.

1.6.5 Miejsce parkingowe przeznaczone dla OzN jest odpowiednio oznaczone7:

  1. powierzchnia miejsca postojowego wymalowana jest na niebiesko i oznaczona symbolem osoby na wózku,
  2. zastosowano prawidłowe oznakowanie pionowe.

1.6.6 Wymiary miejsca parkingowego dla OzN wynoszą:

  1. przy parkowaniu prostopadłym do osi jezdni – minimum szerokość 3,6 m i długość 5 m (RMI WTB § 21 ust. 1),
  2. przy usytuowaniu miejsc postojowych wzdłuż jezdni – minimum szerokość 3,6 m i długość 6 m (RMI WTB § 21 ust. 2 pkt2).

1.6.7 Przed wejściem do szkoły zorganizowane są tzw. “miejsca czasowego postoju” (ang. drop off/pickupzone lub set-down/pick-up areas lub kiss&ride) w postaci np. zatoczki lub zadaszonego podjazdu pod budynkiem8, zlokalizowane przy trasie wolnej od przeszkód.

1.6.8 „Miejsce czasowego postoju” lokalizowane jest w odległości nie przekraczającej 50 m od dostępnego wejścia do szkoły [patrz: rysunek 4].

Oznaczenie miejsca czasowego zatrzymania
Rysunek 4. Oznaczenie miejsca czasowego zatrzymania [fot. Marek Wysocki]

1.6.9 Przy szkole specjalnej znajduje się przynajmniej jedno miejsce postojowe dla pojazdów świadczących dowóz do placówki oświatowej, organizowany przez gminy.

1.6.10 Stanowisko dla busów ma wymiar 3,6 m x 8,5 m lub umożliwia wysadzenie dziecka na wózku bezpośrednio na ciąg pieszy prowadzący do wejścia dostępnego dla osób ze szczególnymi potrzebami.

Bibliografia

  1. N.Ratajczak-Szponik, Dostosowanie polskich szkół z początku XXI wieku do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami – wybrane zagadnienia architektoniczno-urbanistyczne – praca doktorska pod kierunkiem prof. dr inż. arch. Elżbiety Trockiej-Leszczyńskiej, s.81-82.
  2. N.Ratajczak-Szponik, Dostosowanie polskich szkół z początku XXI wieku do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami .., op.cit., s.81-82.
  3. Trasa wolna od przeszkód jest to przestrzeń ciągu pieszego i komunikacji wewnątrz budynków, która jest wolna od barier i utrudnień w poruszaniu się oraz pozwala na swobodne wyminięcie się osób ze szczególnymi potrzebami. Przestrzeń potrzebna do poruszania się osób zwana jest skrajnią trasy wolnej od przeszkód i wynosi: wysokość: min. 220 cm, szerokość: min. 200 cm dla ciągów zewnętrznych i min. 160 cm dla ciągów komunikacji wewnętrznej. Zaleca się jednak dobór szerokości trasy wolnej od przeszkód z uwzględnieniem natężenia ruchu użytkowników i jego specyfiki np. duża liczba osób poruszających się na wózkach czy przy pomocy chodzików.
  4.  Pomimo tego, że RMI WTB § 16 ust. 1 dopuszcza szerokość dojścia o wartości min. 1,5 m, to jednak nie spełnia to warunków wyminięcia się dwóch osób poruszających się na wózku. Stąd w MDS wymaga się szerokości min 1,8 m z zaleceniem 2,0 m.
  5.  Dopuszcza się ograniczenie szerokości chodnika do 1 m na odcinku do 10 m, lub szerokości 1,6 m na odcinku 50 m. Pole mijania ma wymiar nie mniejszy niż szerokość 1,8 m i długość 2,0 m.
  6. N.Ratajczak-Szponik, Dostosowanie polskich szkół z początku XXI wieku do potrzeb dzieci z niepełno sprawnościami.., op.cit. s. 80.
  7. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 9 września 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. 2019 poz. 2311, z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Ministra
    Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225).
  8. P. McKevitt, Improving the Accessibility of School Buildings, 2012, s. 16