3. Indywidualny Plan Poprawy Dostępności

Spis treści

Wynik audytu powinien posłużyć za podstawę do opracowania Indywidualnego Planu Poprawy Dostępności (szablon dokumentu stanowi załącznik nr 1 do MDS, zaś przykład gotowego IPPD stanowi załącznik nr 1 do publikacji „Model Dostępnej Szkoły – podręcznik wdrożeniowy”). W IPPD określa się kolejność oraz termin realizacji poszczególnych działań. IPPD może być rozpisany na kilka, kilkanaście miesięcy lub nawet kilka lat, uwzględniając m.in. możliwości budżetowe organu prowadzącego.

IPPD powinien zawierać działania, które należy podjąć, aby spełnić wszystkie wymagania standardu architektonicznego MDS oraz odpowiadać na bieżące potrzeby użytkowników ze szczególnymi potrzebami. Odpowiednie zaplanowanie działań i harmonogramu ich wdrożenia pozwala na optymalizację procesu poprawy dostępności. Opracowując IPPD, należy kierować się zapisami niniejszej „Strategii realizacji standardu architektonicznego Modelu Dostępnej Szkoły
w budynkach istniejących”.

Jeśli nie ma możliwości przeprowadzenia kompleksowego podniesienia dostępności w jednym czasie, w ramach jednego remontu, priorytetem przy wyborze kolejności działań do realizacji powinno być zapewnienie dostępności w myśl Ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. 2019 poz. 1696 z późn. zmianami) w zakresie dostępności architektonicznej, czyli:

  1. zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych przestrzeni komunikacyjnych budynków,
  2. zapewnienie osobom ze szczególnymi potrzebami dostępu do wszystkich pomieszczeń, z wyłączeniem pomieszczeń technicznych, poprzez instalację urządzeń lub zastosowanie środków technicznych i rozwiązań architektonicznych w budynku,
  3. zapewnienie informacji na temat rozkładu pomieszczeń w budynku, co najmniej w sposób wizualny i dotykowy lub głosowy,
  4. zapewnienie wstępu do budynku osobie korzystającej z psa asystującego,
  5. zapewnienie osobom ze szczególnymi potrzebami możliwości ewakuacji lub ich uratowania w inny sposób.

W MDS znajdują się szczegółowe wytyczne określające, jakie konkretne parametry powinna spełniać przestrzeń szkoły, aby zrealizować powyższe założenia ustawy. Zapisy te znajdują się w następujących częściach standardu dostępności architektonicznej MDS, wskazanych w rozdziale 2 niniejszej publikacji:

  1. Obszar dostępności wejścia do budynku
  2. Obszar dostępności komunikacji poziomej
  3. Obszar dostępności komunikacji pionowej
  4. Obszar dostępności ewakuacji

Planując inwestycje podlegające procedurze pozwolenia na budowę, należy pamiętać, że budynek szkoły, tak jak każdy inny budynek w tej sytuacji, będzie podlegał obowiązkowi dostosowania przestrzeni do obowiązujących przepisów z zakresu Ustawy prawo budowlane i RMI WT. W praktyce oznacza to przykładowo, że planując montaż windy, trzeba będzie cały budynek dostosować np. do obowiązujących zapisów ochrony przeciwpożarowej. Poszerzony w taki sposób zakres projektu wpłynie na koszt oraz termin realizacji inwestycji i powinien zostać uwzględniony w IPPD.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na kolejność podejmowanych działań powinny być potrzeby użytkowników: konkretnych uczniów, nauczycieli, rodziców uczniów, innych interesariuszy w środowisku danej szkoły. Jeśli do placówki uczęszcza uczeń poruszający się na wózku, to w pierwszej kolejności priorytetem będzie zapewnienie mu możliwości samodzielnego dotarcia do szkoły, skorzystania z szatni, a następnie dotarcia do sal lekcyjnych i możliwości skorzystania z toalety dostępnej dla OzN. Jeśli natomiast do szkoły uczęszczają uczniowie z niepełnosprawnością wzroku, to w pierwszej kolejności priorytetem będzie zapewnienie bezpiecznych korytarzy bez wystających i przypadkowo ustawionych elementów, odpowiednich kontrastów oraz informacji przekazywanej w formie dotykowej bądź głosowej. Rozpoznanie potrzeb użytkowników wskazuje na priorytety realizacji konkretnych działań oraz harmonogram ich wdrażania.

3.1. Etapowanie inwestycji

Określona dostępność środków finansowych organów prowadzących i czas wymagany na realizację zaplanowanych działań mają wpływ na planowanie inwestycji poprawy dostępności. Na przykład, gdy planowana jest budowa dźwigu osobowego, prace można podzielić na następujące etapy: przygotowanie projektu, w tym ekspertyz konstrukcyjnych, budowa szybu
windowego, montaż kabiny. Poszczególne etapy mogą być realizowane w odstępach czasowych i finansowane z różnych źródeł.

3.2. Finansowanie poszczególnych działań i wpływ na przyszłe inwestycje

IPPD może podlegać modyfikacjom w zależności od zaistniałej sytuacji, np. pojawienia się możliwości sfinansowania ze środków zewnętrznych dostosowania konkretnego elementu bądź konkretnej przestrzeni. Można w takim przypadku skorzystać z dostępnych środków i wykonać daną inwestycję wcześniej, niż było to pierwotnie zaplanowane i dokonać następczej aktualizacji IPPD.

Realizując częściowe inwestycje, należy pamiętać, aby inwestycje z danego obszaru były realizowane zgodnie z zapisami MDS, a szczególną uwagę należy zwrócić na obszary wzajemnie na siebie odziaływujące. Na przykład, realizując projekt przebudowy toalety na dostępną dla OzN, należy odnieść się także do zapisów innych obszarów. Przy okazji remontu toalety można np. wprowadzić zmiany w obszarze komunikacji poziomej, w zakresie wymaganych kontrastów w korytarzu i dostępnej informacji (oznaczenia tyflograficzne dedykowane osobom niewidomym).

Szczególnym przypadkiem może być planowanie remontu toalety, która jest zlokalizowana na kondygnacji nieobsługiwanej przez dźwig osobowy. W takim przypadku remont i tak powinien uwzględniać standard MDS w zakresie jej dostępności, gdyż przygotowuje to przestrzeń do przyszłych działań wynikających z IPPD. Ważne jest, aby przygotować przestrzeń toalety oraz doprowadzenie instalacji sanitarnej lub elektrycznej do montażu urządzeń wspomagających osoby ze szczególnymi potrzebami. Zalecane jest, aby zakres wymaganych prac określał specjalista ds. dostępności i/lub projektowania uniwersalnego.

W IPPD, projekcie technicznym i dokumentacji wykonawczej należy także uwzględnić wszystkie działania, które trzeba podjąć, aby zapewnić zgodność parametrów poszczególnych elementów, wpływających na dostępność w danych obszarach. Należy tak planować zapewnienie dostępności, przyszłe planowane inwestycje, aby obecne prace nie zaburzyły lub nie utrudniły przyszłych realizacji. Dla przykładu, jeśli w przyszłości planowana jest budowa dźwigu osobowego w szybie zewnętrznym, a obecnie istnieje możliwość uzyskania finansowania na poprawę efektywności energetyczne 
budynku, to w projekcie termomodernizacji należy już uwzględnić przyszłą lokalizację dźwigu. To oznacza, że nie należy planować w tym miejscu innych instalacji, np. klimatyzatorów, pomp cieplnych czy instalacji fotowoltaicznych, a teren należy zostawić wolny pod posadowienie przyszłych fundamentów pod dźwig. Jednocześnie, planując termomodernizację,
należy uwzględnić możliwość realizacji zapisów obszaru wejścia m.in. w zakresie kolorystycznego lub fizycznego podkreślenia strefy wejścia.

Na każdym z etapów realizacji IPPD zaleca się korzystanie z usług ekspertów ds. dostępności i projektowania uniwersalnego, aby zapewnić efektywność realizacji działań poprawiających dostępność.